روکش دندان گزینه برای ترمیم دندانهای آسیب دیده است با این روش میتوان از تاج دندانها محافظت کرد. در صورتی که آسیب دندان به قدری باشد که نتوان با روشهای ترمیم مانند پر کردن دندان، آن را بهبود و احیا کرد، از روکش دندان استفاده میشود تا شکل و زیبایی آن به حالت طبیعی بازگردد. امروزه به منظور کمک برای حفظ تاج دندان در مواردی که از درمانهای سنگین، نظیر عصب کشی استفاده میشود. اگر این روش درمانی به شما نیز پیشنهاد شده است و قصد دارید مزایا و معایب و همچنین کاربردهای آن را بدانید، در این مقاله علاوه بر معرفی ـن به سؤالات متداول شما در این حوزه پاسخ دادیم.
روکش دندان چیست؟
این یک روش ترمیمی است که در آن لایهای نازک از مادهای مانند پورسلن، رزین مرکب، یا کامپوزیت بر روی سطح جلویی دندانها قرار میگیرد. این لایه نازک روکش دندان نامیده میشود و به دندانها شکل، رنگ و ظاهر طبیعیتری میبخشد. این روکشها به طور کامل روی دندان قرار میگیرند و وظیفه اصلی آنها محافظت از دندان در برابر آسیبها و همچنین بهبود ظاهر و عملکرد دندان است. از این درمان برای اصلاح مشکلات مختلفی مانند رنگ غیر مطلوب دندانها، شکل نامناسب، فاصلههای بین دندانها و ترمیم کوچک شکستگیها و لکهها که با دیگر روشها به کار میرود. این درمان معمولاً در دندانهای جلویی قرار میگیرد. اما دندانهای آسیاب نیز روکش میشوند. کاربردهای روکش دندان جلو و روکش دندانهای عقب با یکدیگر متفاوت است.
کاربردهای روکش دندان
این درمان دارای کاربردهای زیادی است که در ادامه به بخشی از آنها میپردازیم. اینکه کدام یک از کاربردهای آن برای شما مناسب است، به تجویز دندانپزشک شما انجام میشود.
پوسیدگی گسترده
اگر دندان دچار پوسیدگی زیادی شده باشد و به حدی باشد که بیش از نیمی از پهنای دندان را گرفته باشد نمیتوان با روش معمولی پر و ترمیم کرد. در چنین مواقعی باید از پوششی استفاده کرد تا از ساختار ضعیف و آسیب دیده دندان محافظت کرد تا مقاومت مناسبی در برابر فشار داشته باشد. زیرا دندانی که پوسیده ساختار کمی از آن باقی مانده و توانایی پر شدن را ندارد. روکش دندان یک کلاهک توخالی است که بر روی دندان قرار گرفته و تاج دندان را به طور کامل میپوشاند.
روکش دندان بعد از عصب کشی
در هنگام عصب کشی، محفظه پالپ دندان خالی شده و با مواد مخصوص پر میشود. دندانی که به دلایل متفاوت نیاز به عصب کشی داشته، صدمه زیادی دیده و نیاز به پوششی دارد تا از آن محافظت شود. برای حفظ یکپارچگی دندان پس از عصب کشی روکش روی آن قرار میگیرد.
ترک دندان
در این مورد دندانها شکسته یا ترک میخورند و این ترک خوردگی ممکن است بدون درد و علائم قابل توجه باشد. در هنگام غذا خوردن، جویدن و فشار وارد کردن ممکن است دندان ترک خورده درد بگیرد. با استفاده از روکش، دندانها کنار هم قرار گرفته و فشار وارد شده از طریق جویدن، را در کل دندان توزیع میکند، که در این صورت درد برطرف میشود.
شکستگی تاج دندان
بر اثر ضربه، جراحت و برخی مواقع به دلیل بزرگ بودن پرشدگی دندان، شکستگی کاسپ رخ میدهد. کاسپ دندان در هنگام جویدن بیشترین فشار را تحمل میکند که در این صورت اگر شکسته شده باشد نیاز است که کامل پوشیده شود در غیر این صورت شکستگی دندان بیشتر میشود.
ساییدگی شدید
فشار دادن دندان یا دندان قروچه کردن به مرور دندان را کوتاهتر میکند. فرسایش دندان ممکن است به دلیل واکنش شیمیایی بین دندان و اسید وجود در دهان باشد. رفلاکس معده، استفراغهای پی در پی، مصرف زیاد غذاهای اسیدی و فعالیت باکتریها در دهان از عوامل فرسایش اسیدی دندانها است.
نامطلوب بودن شکل و رنگ دندان
برخی افراد برای داشتن لبخندی زیبا و دندانهایی هم سطح، از این درمان استفاده میکنند. این افراد برای اصلاح شکل، ابعاد و نا هم سطح بودن دندان این روش را به کار میبرند. در این موارد از روکش دندان خط لبخند استفاده میشود.
روکش دندان بعد از ایمپلنت
هنگام جایگزین کردن ایمپلنت به جای دندان از دست رفته، پایه ایمپلنت در استخوان فک فرو رفته و کاشته میشود و روکش بر روی آن نصب میشود تا جای خالی تاج دندان را پر کند. در صورت استفاده از این درمان، درمانهای بعدی نظیر لمینت دندان روکش شده نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
ویدئوی جذاب قبل و بعد روکش و لمینت سرامیکی دندان که توسط منا منصوری انجام شده است را مشاهده کنید:
روکش و لمینیت سرامیکی
روکش دندان چگونه است؟
مراحل این روش شامل مراحل زیر هستند:
مشاوره و بررسی
در این مرحله، شما با دندانپزشک خود مشاوره میکنید و اهداف و نیازهای خود را برای دریافت آن مطرح میکنید. دندانپزشک شما نیز دندانهای شما را بررسی میکند و توصیههای لازم را ارائه میدهد.
اندازه گیری
در این مرحله، دندانپزشک اندازهگیری دقیقی از دندانهای شما میکند. این اندازهگیری شامل تهیه مدل دندانی یا استفاده از اسکنر دیجیتال دندان است. این اطلاعات دقیق به تولیدکننده روکش دندان کمک میکند تا روکش با اندازه صحیح ساخته شود.
آمادهسازی دندان
در این مرحله، سطح دندانها برای قرارگیری روکش دندان آماده میشوند. دندانپزشک ممکن است بخشی از لایه بیرونی دندان را تراشیده و شکستگیها و دفترهها را ترمیم کند. برای تراش دندان، معمولاً از مواد محلول به نام بور (براش) استفاده میشود.
انتخاب رنگ
در این مرحله، شما و دندانپزشک رنگ آن را انتخاب میکنید. دندانپزشک با توجه به رنگ طبیعی دندانهای شما و ترکیب آن با رنگ پوست و لبهایتان، بهترین رنگ را برای آن انتخاب میکند.
قرار دادن روکش دندان موقت
در این مرحله، روکش دندان موقت بر روی دندان قرار داده میشود. این روکش موقت معمولا از موادی مانند رزین مرکب ساخته میشود و به دندان با استفاده از چسب دندانی موقتی متصل میشود. این مرحله به شما اجازه میدهد تا با روکش موقت زندگی کنید تا قبل از نصب آن دائمی احساس راحتی و راضی بودن کنید.
قرار دادن روکش دندان دائمی
در این مرحله، روکش دندان دائمی بر روی دندان قرار میگیرد. دندانپزشک ابتدا روکش را روی دندان قرار میدهد و سپس با استفاده از چسب مخصوص، آن را به دندان متصل میکند. سپس موقعیت و تناسب آن را با دندانهای دیگر بررسی میشود.
تنظیم و تطابق
پس از نصب روکش دندان دائمی، دندانپزشک ممکن است تغییرات نهایی را انجام دهد. او ممکن است اندازه و شکل را تغییر دهد و آن را به منظور تطابق بیشتر با دندانهای کناری صورت تنظیم کند. این مرحله به تضمین راحتی و ظاهر طبیعی آن کمک میکند.
مراقبت و پیگیری
پس از قرار دادن روکش دندان دائمی، شما باید به مراقبت و بهداشت دهانی منظم بپردازید. این شامل مسواک زدن، استفاده از نخ دندانی و مراجعه منظم به دندانپزشک برای بررسیهای دورهای است. همچنین، در صورت بروز هرگونه مشکل، بهتر است به دندانپزشک خود مراجعه کنید.
در چه مواقعی از روکش دندان استفاده میشود؟
در پاسخ به این سؤال که در چه مواقعی از آن استفاده میشود؟، لازم است بگوییم بنا به کاربردهای این اقدام، ممکن است پاسخ این سؤال برای هر فرد متفاوت باشد:
این اقدام در موارد مختلفی به کار میرود که در آنها دندان نیاز به تقویت، حفاظت، یا بهبود ظاهری دارد. در زیر به برخی از شرایطی که استفاده از آن توصیه میشود اشاره میکنیم:
- زمانی که دندانهای شما در اثر ضربه ترک خورده است.
- زمانی که به هر دلیل اقدام به عصب کشی دندان کردهاید.
- زمانی که به دلیل پوسیدگی شدید، پر کردگی گسترده دارید.
- زمانی که نیاز به بهبود ظاهر دندان دارید.
- اگر دندان قروچه دارید.
- روکش بخشی از مراحل درمان با ایمپلنت است.
- این اقدام همچنین بخشی از درمان پل دندان با اصلاحا بریج دندان است.
در هر یک از این موارد، این مورد میتواند به بازگرداندن عملکرد طبیعی، محافظت از دندان آسیبدیده و بهبود زیبایی دهان و دندان کمک کند. تصمیمگیری برای استفاده از روکش باید با مشورت دندانپزشک و بر اساس نیازهای خاص هر بیمار انجام شود.
معایب روکش دندان
این اقدام، هر چند مزایای زیادی دارد، اما مانند هر روش درمانی دیگری، معایبی نیز دارد. در زیر به برخی از معایب اشاره میشود:
آسیب به ساختار دندان طبیعی
برای قرار دادن روکش، بخشهایی از دندان طبیعی باید تراشیده شود تا فضا برای قرارگیری روکش ایجاد شود. این فرآیند میتواند به ساختار دندان طبیعی آسیب بزند و این بخشهای تراشیدهشده به صورت دائمی از دست میروند.
احتمال حساسیت دندان
پس از روکش، برخی افراد ممکن است حساسیت به سرما و گرما یا فشار را تجربه کنند. این حساسیت میتواند به دلیل نزدیک شدن روکش به عصب دندان باشد.
احتمال شکستگی یا ترک خوردن روکش
روکشهای سرامیکی ممکن است در برابر فشارهای زیاد، مانند جویدن مواد سخت، دچار ترک یا شکستگی شوند. در این صورت، نیاز به تعمیر یا تعویض روکش وجود دارد.
احتمال افتادن روکش
اگر چسب استفادهشده کیفیت مناسبی نداشته باشد، احتمال افتادن روکش دندان وجود دارد. این مشکل میتواند دردناک باشد و نیاز به مراجعه مجدد به دندانپزشک دارد.
احتمال پوسیدگی
اگر بهداشت دهان و دندان به خوبی رعایت نشود، دندان ممکن است پوسیده شود. در این صورت، درمان این پوسیدگیها ممکن است دشوار باشد و حتی ممکن است نیاز به تعویض روکش باشد.
تفاوت در رنگ روکش و دندانهای طبیعی
گاهی اوقات ممکن است رنگ روکش با دندانهای طبیعی هماهنگی کامل نداشته باشد، که میتواند بر ظاهر کلی لبخند تأثیر بگذارد. با گذشت زمان، ممکن است رنگ روکش تغییر کند و تفاوت آن با دندانهای دیگر بیشتر شود.
هزینه بالا
قرار دادن آن معمولاً هزینه بالایی دارد، به خصوص اگر از مواد با کیفیت بالا مانند سرامیک یا پرسلن استفاده شود. همچنین، هزینههای مربوط به تعمیر یا تعویض روکش نیز میتواند بالا باشد.
نیاز به تعویض پس از چند سال
روکشها به مرور زمان دچار فرسایش میشوند و ممکن است پس از 5 تا 15 سال نیاز به تعویض داشته باشند
تعویض روکش دندان و دلایل آن
مدت زمان تعویض، به عمر و دوام آن اشاره دارد. بی شک مادامی که عمر آن تمام شود، نیاز به تعویض دارید.
تعویض آن شامل مراحل زیر است:
- برداشتن روکش قدیمی: دندانپزشک روکش قدیمی را با استفاده از ابزارهای خاص برداشته و دندان زیر آن را بررسی میکند.
- ارزیابی وضعیت دندان: دندان زیر روکش از نظر وجود پوسیدگی، آسیب یا هر مشکل دیگر بررسی میشود.
- قالبگیری جدید: در صورت لزوم، دندانپزشک از دندان قالب جدیدی تهیه میکند تا روکش جدید با دقت بیشتری ساخته شود.
- نصب روکش جدید: پس از ساخت روکش جدید در لابراتوار، دندانپزشک آن را بر روی دندان قرار داده و تنظیمات نهایی را انجام میدهد.
این یک فرآیند معمولی در دندانپزشکی است و در صورت نیاز، میتواند به حفظ سلامت دندان و بهبود ظاهر آن کمک کند.
تعویض روکش دندان ممکن است به دلایل مختلفی نیاز شود. هرچند روکشهای دندانی به گونهای طراحی شدهاند که چندین سال عمر کنند، اما مانند هر وسیله پزشکی دیگری، ممکن است نیاز به تعویض پیدا کنند. در ادامه دلایل اصلی تعویض آن را توضیح میدهیم:
- سایش و فرسودگی روکش
- تغییر رنگ روکش
- پوسیدگی دندان زیر روکش
- مشکلات مربوط به قرارگیری یا چسبندگی
- درد یا حساسیت مداوم
- مشکلات زیبایی
- عفونت یا التهاب لثه
- نیاز به تغییر در ساختار دندان یا دهان
کاندیدای مناسب روکش دندان
افرادی که دندانهای آنها دارای مشکلات زیر باشند کاندیدای مناسبی هستند:
- دندانهای ترک خورده یا پوسیده شده
- دندانهای تغییر رنگ یافته
- دندانهایی که دارای مشکلات ظاهری هستند
- دندانهایی که به اصلاحات زیبایی دارند
چه زمانی باید روکش دندان را عوض کنید؟
هنگامی که دندان در زیر روکش دچار پوسیدگی میشود یا لثه پسروی میکند باید روکش برداشته شود، سپس دندان و لثه درمان شوند. امکان دارد سطح ریشه دندان به دلیل پسروی لثه بیرونزده باشد. در این صورت دندانپزشک مواد پوسیده دندان را میتراشد و دندان را پاکسازی میکند. در صورتی که پوسیدگی عمیق باشد و به پالپ دندان رسیده باشد عصب کشی نیز انجام میشود. در برخی مواقع ممکن است پوسیدگی به حدی باشد که نیاز باشد دندان کشیده شود.
مراقبتهای قبل از روکش دندان
مراقبتهای قبل از روکش دندان به بهبود نتیجه نهایی کمک میکند و باعث میشود فرآیند نصب با کمترین مشکلات انجام شود. در اینجا به برخی از مراقبتها و اقداماتی که باید قبل از جلسه دندانپزشکی انجام دهید، اشاره میکنیم:
- مشاوره و ارزیابی دقیق با دندانپزشک
- درمان مشکلات احتمالی
- رعایت بهداشت دهان و دندان
- بررسی نحوه تماس دندانها در هنگام جویدن
- انتخاب نوع و رنگ روکش
- آگاهی از فرآیند نصب و مراقبتهای بعدی
- استفاده از مسکن یا آرامبخش (در صورت نیاز)
- اجتناب از مصرف مواد غذایی و نوشیدنیهایی که باعث لکه میشوند
با رعایت این مراقبتها و انجام آمادگیهای لازم، میتوانید اطمینان حاصل کنید که فرآیند قرار دادن آن با موفقیت انجام میشود و نتایج مطلوبی به دست میآورید.
سؤالات متداول
نتیجهگیری
روکش دندان یک روش مؤثر و غیر جراحی برای بهبود ظاهر دندانها و حل مشکلات زیبایی آنها است. این روش به مناسبت افراد با دندانهای سالم و تمایل به بهبود ظاهر آنها میپردازد. با مقاومت و ماندگاری بالا، روکشدندان نتایج زیبا و طبیعی ایجاد میکند. مراقبت دندانی معمولی نیز برای حفظ و بهبود ماندگاری روکشها اهمیت دارد. انتخاب روش مناسب و مشاوره با دندانپزشک قبل از اقدام به این روش ضروری است. در کل، این یک گزینه جذاب برای اصلاح ظاهر دندانها است.
